Happy Hours

In dit verkennend onderzoek is in kaart gebracht in welke mate kortingsacties door cafés en bars in Nederland worden aangeboden en in hoeverre deze kortingsacties zijn gericht op jongeren onder de achttien jaar.
Hierbij stonden de volgende onderzoeksvragen centraal:

• In welke mate en op welke wijze worden kortingsacties aangekondigd?
• Welke zijn de kenmerken van deze acties?
• In hoeverre zijn de aankondigingen gericht op jongeren onder de 18 jaar?
• Zijn er indicaties voor mogelijke risicovolle invloed van kortingsacties op het drinkgedrag van jongeren?

 

Het verkennend onderzoek is uitgevoerd in twee fasen. In fase I is in kaart gebracht in welke mate kortingsacties worden aangeboden, welke kenmerken de aankondigingen hebben en in hoeverre deze aankondigingen mogelijk zijn gericht op jongeren onder de achttien jaar. In fase II is onderzocht in hoeverre de kortingsacties die gericht lijken op jongeren ook daadwerkelijk gericht zijn op jongeren en bezoekers onder de achttien jaar aantrekken. Verder is in fase II gekeken of er indicaties zijn dat kortingsacties leiden tot ander, meer risicovol drinkgedrag van jongeren onder de achttien jaar.

In fase I is een ‘buitenscan’ uitgevoerd in tweeëntwintig gemeenten verspreid over het land. Hierbij zijn aankondigingen van kortingsacties die aan de buitenzijde zichtbaar werden aangekondigd, geteld en beschreven. In totaal zijn 1779 cafés in kaart gebracht. Door 33 cafés werden de kortingsacties zichtbaar aan de buitenzijde van het café aangekondigd, dat wil zeggen door 1,9% van de cafés die zijn onderzocht.

Tevens is in twaalf gemeenten een ‘binnenscan’ uitgevoerd, waarbij in 317 cafés binnenaankondigingen van kortingsacties systematisch zijn onderzocht. In veertien cafés werden kortingsacties uitsluitend binnen aangekondigd, dat wil zeggen door 4,4% van de cafés die zijn onderzocht.

Indien de steekproefpercentages van de buitenaankondigingen (1,9%) en de binnenaankondigingen (4,4%) worden samengevoegd blijkt dat in totaal 6,3% van de cafés kortingsacties aankondigen. Wanneer dit percentage wordt gecorrigeerd voor Nederland op basis van grootte van gemeente is dit percentage 5,3%, waarbij 1,5% van de cafés de kortingsacties zichtbaar aan de buitenzijde aankondigt en 3,8% van de cafés de kortingsacties uitsluitend binnen aankondigt.

De 47 tijdens het onderzoek aangetroffen kortingsacties zijn nader geanalyseerd.
Uit de resultaten blijkt dat er een diversiteit bestaat in de specificatie van de aanbieding, de consumpties die worden aangeboden en met welke korting; de frequentie en de tijdsduur van een actie; het tijdstip waarop een kortingsactie aanvangt en de vormgeving van de aankondiging.

Ongeveer een kwart van de aankondigingen was niet gespecificeerd. Hieruit kon niet worden opgemaakt op welke consumptie(s) de actie betrekking had en wat de korting financieel inhield. Dit waren de aankondigingen als “Happy Hour van 18.00 tot 19.00”, de happy hours in de klassieke zin van het woord. De meeste aankondigingen waren nader gespecificeerd, van een bondig “bier voor f 2,-” tot een aankondiging als “2 voor de prijs van 1”, waarbij de korting duidelijk was maar niet de betreffende consumpties.

Uit zeven aankondigingen kon worden opgemaakt dat de aanbieding betrekking had op zowel alcoholhoudende drankjes als fris of hapjes. Iets meer dan de helft van de aankondigingen had alleen betrekking op alcoholhoudende consumpties.

Uit 21 van de 47 aankondigingen kon worden opgemaakt dat consumpties tijdens de actie niet voor minder dan de helft van de normale prijs werden aangeboden. Drie cafés boden tijdens een kortingsactie consumpties aan voor minder dan de helft van de prijs. Uit ongeveer eenderde van de aankondigingen kon geen informatie worden verkregen over de kortingsprijs, bijvoorbeeld uit een aankondiging als “Happy Hour van 17.00 tot 18.00 uur”.

Eenderde van de kortingsacties was op één dag in de week van kracht. Een kwart van de acties gold op elke dag van de week. Enkele cafés kondigden een kortingsactie aan op een speciale dag in de maand, bijvoorbeeld elke tweede vrijdag van de maand.
Bij eenderde van de aankondigingen bleek het te gaan om klassieke happy hours van een of twee uur. De overige kortingsacties waren een hele dag of de hele avond van kracht.
Er zijn geen kortingsacties aangetroffen die net voor sluitingstijd worden georganiseerd. De klassieke happy hours (dwz. die een á twee uur duren) vinden vier uur of langer voor sluitingstijd plaats.

Aan de vormgeving van de aankondigingen wordt doorgaans weinig aandacht besteed. Het merendeel van de kortingsacties wordt aangekondigd op een A4 formaat zwart/wit computerprint of een simpel schoolbordje waarop met krijt de aanbieding wordt aangekondigd.

Van de 47 aankondigingen van kortingsacties die tijdens de buiten- en binnenscan zijn opgemerkt, leken er 21 mogelijk gericht op jongeren onder de achttien jaar. Dit is een ruime schatting die tot stand is gekomen aan de hand van een aantal kenmerken van aankondigingen afzonderlijk en combinaties daarvan.
Op zes aankondigingen werden bij jongeren populaire drankjes als shooters en mixdrankjes vermeld. In die zin waren deze aankondigingen mogelijk op jongeren gericht. Op zeven aankondigingen werden middaguren vermeld waarop de kortingsacties van kracht waren en vier kortingsacties golden na koopavond. Dit kan een indicatie zijn voor gerichtheid op jongeren. Twaalf van de cafés zijn getypeerd als scholierencafés. De vormgeving van de aankondigingen was niet op jongeren gericht.

Van de 47 aankondigingen van kortingsacties is bij nadere analyse (fase II) gebleken dat twee van deze kortingsacties daadwerkelijk op jongeren waren gericht en ook (merendeels) door jongeren onder de achttien werden bezocht. Een van deze acties is opgemerkt tijdens de buitenscan, de ander tijdens de binnenscan.

Tijdens het veldwerk is gebleken dat kortingsacties ook via mond-tot-mondreclame bekend zijn of spontaan worden georganiseerd, soms bij het draaien van een bepaald liedje of op aankondiging van de barmedewerker. Er zijn signalen dat kortingsacties die via mond-tot-mondreclame bekend zijn bij bezoekers vaak wel gericht zijn op jongeren onder de achttien jaar. Deze aankondigingen zijn echter niet systematisch onderzocht tijdens de buiten- en binnenscans.

Behalve de 47 kortingsacties die bij de scans zijn opgemerkt, zijn er tijdens het veldwerk acht aankondigingen opgemerkt die via mond-tot-mondreclame werden aangekondigd. Al deze kortingsacties leken op jongeren gericht. Voor de observaties zijn deze acht kortingsacties toegevoegd aan de 21 acties uit de scans die op jongeren gericht leken te zijn. Deze 29 aankondigingen (21 uit de buiten- en binnenscans en 8 uit de mond-tot-mondreclame) hebben als uitgangspunt gediend voor fase II (observaties) van dit onderzoek.

In fase II zijn uit de 29 kortingsacties achttien kortingsacties geselecteerd die het meest op jongeren gericht leken te zijn. Middels observaties is onderzocht of deze kortingsacties ook daadwerkelijk op jongeren onder achttien jaar zijn gericht en ook bezoekers onder de achttien jaar trekken.

Van de achttien cafés met kortingsacties die qua aankondiging gericht leken op jongeren, bleken er vijf daadwerkelijk sterk op jongeren gericht (twee uit de buiten- en binnenscan en drie uit de mond-tot-mond aankondigingen). Tijdens drie van deze vijf kortingsacties waren ook veel bezoekers onder de achttien jaar aanwezig. De overige twee acties bleken nauwelijks door jongeren te worden bezocht.
De overige dertien cafés met kortingsacties bleken niet of nauwelijks op jongeren gericht te zijn. Over het algemeen trokken deze acties geen of weinig jongeren onder de achttien jaar, met uitzondering van twee kortingsacties. Deze twee kortingsacties die maar enigszins gericht waren op jongeren, bleken wel veel jonge bezoekers te trekken.

Uit de resultaten blijkt dat kortingsacties die qua tijdstip of aanbieding gericht lijken op jongeren, in veel gevallen geen jongeren onder de achttien jaar trekken. Daarnaast blijkt dat informatie van de aankondigingen alleen, onvoldoende informatie geeft over de mate waarin de kortingacties daadwerkelijk op jongeren zijn gericht. Kenmerken van het café (zoals de ligging, het interieur, de muziekstijl die wordt gedraaid en het personeel), in combinatie met kennis van de aankondiging geeft een betrouwbaarder beeld. Wanneer een café zich (onder meer met de kortingsactie) sterk op jongeren richt, wil dat niet zeggen dat jongeren onder de achttien jaar het café daadwerkelijk bezoeken. Andersom is waargenomen dat een café, dat zich (ondermeer met de kortingsactie) maar enigszins op jongeren richt, juist door veel jongeren wordt bezocht.

Bij de meeste klassieke happy hours (van een of twee uur) waren tijdens het happy hour meer bezoekers aanwezig dan voor aanvang en na afloop. Wanneer wordt gekeken naar de verschillende leeftijdcategorieën, blijkt dat met name jongeren onder de achttien jaar het café na afloop van een happy hour weer verlaten. Een belangrijke kanttekening hierbij is dat bij negen van de twaalf klassieke happy hours geen of nauwelijks jongeren zijn waargenomen. De komst van jongeren tijdens een happy hour en doorgaans weer het vertrek na afloop is bij een minderheid van de onderzochte happy hours waargenomen. Naast klassieke happy hours zijn kortingsacties bezocht die een hele dag of avond van kracht zijn. Een van deze vier acties werd bezocht door jongeren onder de achttien jaar.

Het soort consumptie (alcohol of non-alcohol) dat jongeren drinken blijft vrijwel gelijk voor, tijdens en na een happy hour. Jongeren laten zich blijkbaar niet verleiden een ander drankje te gaan drinken omdat daar korting op gegeven wordt. Tijdens een happy hour worden consumpties doorgaans wel in een wat hoger tempo gedronken. In die zin kan gesteld worden dat er indicaties zijn dat happy hours leiden tot een ander, meer risicovol drinkgedrag van jongeren. Wederom met de kanttekening dat bij een minderheid van de happy hours daadwerkelijk jongeren onder de achttien aanwezig waren. Over kortingsacties die een hele dag of avond van kracht zijn, kan een dergelijke conclusie niet worden getrokken, omdat het drinkgedrag tijdens deze acties niet kon worden vergeleken met het drinkgedrag voor aanvang en na afloop van de kortingsactie.

Tot slot nog enkele opmerkingen. Van de 47 kortingsacties die middels buiten- en binnenaankondigingen zijn opgemerkt bleken er uiteindelijk slechts twee daadwerkelijk door jongeren onder de achttien jaar te worden bezocht. Kortingsacties die via mond-tot-mondreclame bekend worden gemaakt lijken daarentegen meer aantrekkingskracht op jongeren onder de achttien jaar uit te oefenen. Systematisch onderzoek naar het effect van dergelijke kortingsacties op het drinkgedrag van jongeren is raadzaam.
De observaties waren eenmalige momentopnamen. Het is mogelijk dat bij de geobserveerde kortingsacties op een volgend observatiemoment – bijvoorbeeld in de zomer - een ander beeld naar voren komt. Het aantal binnen dit onderzoek opgemerkte en geobserveerde kortingsacties die (merendeels) door jongeren onder de achttien jaar werden bezocht was dermate klein dat niet met zekerheid kan worden gesteld of kortingsacties specifieke aantrekkingskracht hebben op jongeren onder de achttien jaar. Voor wat betreft het drinkgedrag van jongeren bieden de resultaten aanwijzingen dat jongeren tijdens een happy hour in een hoger tempo consumeren. Ook hier kan op basis van de verzamelde gegevens niet in het algemeen worden gesteld dat happy hours leiden tot een ander, meer risicovol drinkgedrag van jongeren onder de achttien jaar.

Category: Alcohol en alcoholpreventie
File Size: 273.65 KB